Hotspot bij je hond: herkennen en weten wanneer je belt

Zondagavond, kwart voor tien. Naast je op de bank maakt je hond dat raspende geluid. Zijn achterpoot schraapt over zijn wang. Je schuift de lamp erbij en ziet het: een kale plek, rood, glimmend nat, zo groot als een euromunt. Zaterdag zat daar gewoon haar. Morgen begin je vroeg. Bel je de dienstdoende dierenarts, of kijk je het aan tot woensdag?

Waarom heeft je hond ineens een kale, natte plek?

Een hotspot is een oppervlakkige bacteriële ontsteking van de huid die ontstaat doordat een hond een jeukende plek kapot likt, krabt en bijt. In de vakliteratuur heet hij acute vochtige dermatitis of pyotraumatische dermatitis. Hij is rood, nat, warm en pijnlijk, kan pus bevatten en kan stinken. De Merck Veterinary Manual rekent hem tot de oppervlakkige pyodermieën.

De plek groeit zichzelf groot. Likken irriteert de zenuwuiteinden in de huid, dat geeft meer jeuk, en meer jeuk geeft weer meer likken. De VCA Animal Hospitals noemen het een cirkel van likken, krabben en bijten: ’s ochtends een rood stipje, bij thuiskomst een rauwe plek zo groot als een pannenkoek.

Je vindt hem meestal op de kop, de nek, de heup, de zijkant van de dij of bij de staartbasis. Zweedse onderzoekers volgden 44 honden met een hotspot: de plekken zaten vooral op wang, nek en dijzijkant, vaker bij reuen dan bij teven, en vooral bij honden van vier jaar of jonger.

Welke honden zijn gevoelig? Vooral honden met een dichte, lange vacht en honden die veel zwemmen, schrijven het Medisch Centrum voor Dieren en AniCura. VetCompass, de dossierdatabase van het Royal Veterinary College, maakte het concreet in een steekproef van 2.074 labradors: bij chocoladebruine stond pyotraumatische dermatitis in 4,0 procent van de dossiers, bij zwarte in 1,1 en bij gele in 1,6. In een steekproef van 2.197 rottweilers: 4,05 procent van de reuen, tegen 1,76 procent van de teven.

De hotspot is het gevolg, niet de oorzaak

De plek zelf is niet het probleem. Het probleem is waarom je hond aan die ene plek zit. Alles wat jeukt, irriteert of pijn doet kan de aanleiding zijn: vlooienallergie, atopie of voedselallergie, een oorontsteking waar hij aan schraapt, ontstoken anaalklieren die hij likt tot er een kale plek boven zijn staart staat, artrose waar hij over een pijnlijke heup likt, of verveling, waarop honden dezelfde plek likken als mensen op hun nagels bijten. En klitten: een verharde vacht houdt water vast na een zwembeurt of een regenbui, precies de natte warmte die een hotspot wil.

In de Zweedse studie vonden of vermoedden de onderzoekers bij 31 van de 44 honden een onderliggende oorzaak. Opvallend: oorontstekingen zaten er niet bij, de honden kwamen uit een gebied zonder vlooien, en rottweilers, Duitse herders en golden retrievers waren het vaakst vertegenwoordigd. De les: de oorzaken verschillen per hond en per regio, maar er zit bijna altijd een onder.

En als je hem niet vindt? De Merck Veterinary Manual noemt als een van de meest voorkomende oorzaken van terugkerende pyodermie juist dat de onderliggende aanleiding nooit gevonden is. Een hotspot die je mooi dicht smeert terwijl de vlooien in de vacht blijven, komt terug. Likt je hond vooral uit spanning, lees dan de gids over stress hond.

Is het wel een hotspot, of iets anders?

Niet elke kale plek is een hotspot. Dit zijn de vier die elkaar het meest opvolgen:

Wat je ziet	Wat het kan zijn	Wat je doet
Kale plek die binnen een dag groeit, nat, rood, pijnlijk, je hond likt er continu op	Hotspot (acute vochtige dermatitis)	Haren eraf, plek schoon en droog, kraag op, dierenarts bij groter dan een munt of met pus
Pijnlijke, harde zwelling onder de plek, dik pus, vieze geur, je hond is sloom of heeft koorts	Diepere huidinfectie	Dezelfde dag naar de dierenarts; die beoordeelt of antibiotica nodig is
Rond kaal plekje, schilferig, weinig jeuk, haar groeit soms in het midden terug, misschien ook bij mensen in huis	Schimmel (ringworm)	Dierenarts laten testen; ringworm is besmettelijk voor mensen en dieren
Bult die al weken of maanden staat, niet nat, groeit traag of bloedt soms	Huidtumor of andere bult	Dierenarts laat cellen prikken (cytologie)

Dat laatste verschil is het belangrijkst. Een hotspot is nieuw, nat en snel; een bult die er al weken staat en waar je hond zich niet aan vergaapt, vraagt een heel andere route. Vind je iets dat geen natte plek is, begin dan bij de gids bult gevonden bij je hond en bij huidkanker hond. Een glad, zacht, traag groeiend vetbolletje is vaak onschuldig; daar gaat de gids over vetbult hond dieper op in.

Groter dan een munt, pus of een pup: bel je dierenarts

Een verse hotspot van niet meer dan een postzegel mag je eerst zelf aanzetten: haren eraf, schoon, droog, kraag op. Bel bij deze signalen:

• Hij doet pijn, of je hond bijt als je de plek aanraakt
• De plek is groter dan een munt of groeit nog steeds
• Er zit pus in, of hij stinkt
• Hij verspreidt zich of er komen meerdere plekken
• Je hond is sloom, eet niet of heeft koorts
• Het is een pup
• Het is niet de eerste hotspot en je kent de oorzaak niet

De dierenarts doet meestal dit: de vacht rond de plek wegscheren, de wond schoonmaken met een desinfecterend middel zoals chloorhexidine, en een ontstekingsremmende behandeling erop of erin. AniCura noemt een corticosteroïdhoudende zalf of lotion, soms een middel tegen de jeuk, en bij hardnekkige plekken lasertherapie. Scheren kan zo pijnlijk zijn dat een hond er een roesje voor nodig heeft, schrijft de VCA. Een kraag of body hoort erbij, want zolang de tong erbij kan, groeit de plek door.

Moet er een antibioticum op een hotspot?

Meestal niet. De Merck Veterinary Manual schrijft dat oppervlakkige pyodermie, inclusief de vormen die resistent zijn tegen veelgebruikte antibiotica, in de meeste gevallen met alleen lokale behandeling kan. In een Britse studie van de fabrikant van de gel kregen 104 honden óf een gel met fusidinezuur en betamethason óf een complete systemische kuur met injectie en pillen. Na zeven dagen waren beide groepen duidelijk verbeterd, zonder aantoonbaar verschil tussen de twee.

De scherpste studie ging over 40 honden. Alle plekken werden geschoren en schoongemaakt, daarna kregen de groepen crèmes met een antibioticum, een corticosteroïd of een combinatie. De combinatie was het snelst, het hormoon alleen het slechtst. Maar het opvallende staat niet in de kop: ook de twee controlegroepen, die alleen het basismiddel zonder werkzame stof kregen, waren binnen zeven dagen volledig hersteld. Scheren en reinigen is geen voorbereiding op de behandeling. Het is de behandeling.

Er is één klassieke uitzondering. Onderzoekers die 17 hotspots onder de microscoop legden, vonden twee soorten: een oppervlakkige ontsteking waar corticosteroïden bij passen, en een echte haarzakjesontsteking, een lokale pyodermie, die juist slecht op hormonen reageert en antibiotica vraagt. Zo’n plek heelt niet met kraag en geduld; dit is het moment voor een dierenarts.

Zegt je dierenarts na het scheren dat een antibioticum niet nodig is, dan klopt dat. Vraag er niet om “voor de zekerheid”. Hoe wij met bewijs omgaan, lees je in onderzoek paddenstoelen hond.

Vóór de afspraak: haren eraf, plek droog, tong eraf

Drie dingen doen meer dan elk potje uit de kast:

• Knip of scheer de haren op en rond de plek weg. Voorzichtig, met een dunne schaar of een tondeuse zonder kam; de huid is pijnlijk, dus stop als je hond zich verzet en laat het restje voor de dierenarts. Zonder haar kan de plek drogen.
• Maak de plek schoon met lauw water en dek hem daarna niet af. Een wondzalf of wondspray van de dierenarts werkt pas op een schoon oppervlak.
• Houd de tong eraf. Een kraag, een body of een oud shirt doet dit werk; VCA en het Medisch Centrum voor Dieren noemen hetzelfde eerste doel: het zelfverwonden stoppen.

Smeer intussen niets uit je eigen badkamerkast: medicijnen voor mensen zijn vaak giftig voor honden, waarschuwt de VCA. En zet voor vanavond nog één ding op je lijst: zoek met je vingers door de vacht naar vlooien of vlooienuitwerpselen. Vind je er, dan telt bestrijden meer dan elke crème.

Wat doen tea tree, kokosolie en Sudocrem op een hotspot?

Huismiddelen zijn niet per se onzin, maar op een natte, open plek doen de meeste niets en sommige schade. Ze staan op een rij:

Middel	Wat het doet	Wat het risico is
Tea tree-olie (puur)	Wordt vaak aangeraden tegen bacteriën	In een Amerikaanse registratie werden 443 honden en katten ziek van pure tea tree-olie, vaak bewust ingesmeerd: kwijlen, sufheid, trillen, moeite met lopen, binnen 2 tot 12 uur, tot drie dagen aanhoudend. Nooit puur op een open plek
Kokosolie	Vet en verzachtend op een droge huid	Op een natte hotspot houdt hij de plek juist nat, en je hond likt er een laag af
Appelazijn	Populair als “ontsmetter”	Zuur op een rauwe plek brandt, en die pijn maakt het likken erger
Zinkzalf, Sudocrem	Beschermt een droge, schrale huid met een vetlaagje	Kan op een dichte, droge plek, dun gesmeerd. Niet laten aflikken: een maltezer van 2 jaar kreeg een ernstige bloedarmoede nadat er een week lang dagelijks een crème met 40 procent zinkoxide op was gesmeerd
Neemolie	Zit in verzorgingsbalsems	We vonden geen studie naar neem op een hotspot; op een open wond onbewezen
Kamillethee-kompres	Voelt verzorgend	Een nat doekje houdt de wond vochtig; bewijs dat het de infectie tegenhoudt ontbreekt
Balsems	Sluiten een droge huid af	Horen op een droge, dichte huid, niet op de natte plek zelf. Zie hieronder

Eerlijk: de winkel bij deze gidsen over paddenstoelen voor honden verkoopt zelf ook zo’n balsem. De Wond-R-Balsem van CarniVoer zit vol neemolie, lanoline, bijenwas, sesam en rozenbottelolie, plus zo’n twintig etherische oliën waaronder tea tree. Wij zetten hem in als verzorging voor een droge, schrale huid, niet als behandeling van de natte plek zelf. Voor een natte, open hotspot is eerst de dierenarts aan de beurt; pas als de plek droog en dicht is, heb je iets aan een vetlaagje. Niet gebruiken bij katten, die breken deze oliën slecht af. En smeer dun, met een kraag erbij zodat hij het er niet meteen aflikt.

Een tabel waarin balsems slecht scoren, op een site die er een verkoopt, is een merkwaardig gezicht. Precies daarom staat hij er. Wij verkopen kruiden en verzorging; een hotspot is een infectie met een oorzaak eronder, en die wint het van elk potje in de kast.

Elke zomer terug betekent dat de oorzaak er nog is

Stel dat deze plek binnen een week dicht is. De hotspot is dan weg, maar de vraag die telt staat nog open: waarom zat je hond erop? Zitten de vlooien er nog, dan staat bij de eerstvolgende warme, vochtige week een nieuwe plek op het lichaam, waarschijnlijk op dezelfde plek. Is het atopie, dan is een natte zomer niet eens nodig. Zwemt je hond elke week, dan zijn kort haar en goed afdrogen het verschil tussen zwemplezier en een zomer in de kraag.

Daarom telt het zoeken, niet het smeren: vlooien, oren, klitten, de plekken waar hij aan zit. Komt hij terug zonder dat je iets vindt, maak dan een afspraak voor het hele verhaal: huidschraapsels, een jeukplan en, als dat moet, een voedselproef. Hoe eerder de oorzaak eruit is, hoe minder kuren je hond dit jaar krijgt.

Gaat een hotspot vanzelf over?

Een kleine, verse plek kan dat, zolang je hond er maar niet meer aan kan: in de studie van 40 honden herstelden zelfs de controlegroepen binnen zeven dagen. Maar zonder kraag groeit de plek door, en zolang de oorzaak blijft, komt hij terug. Bij pus, pijn of een plek groter dan een munt wacht je niet af.

Mag ik Sudocrem smeren op een hotspot?

Op een droge, schone en dichte huid mag een dun laagje. Op een natte, open hotspot smeer je vooral het vocht vast, en je hond likt er een deel af. Eerst de dierenarts, dan de zalf, en nooit laten aflikken.

Is een hotspot besmettelijk voor mensen of andere honden?

Nee, AniCura schrijft het rechtuit: een hotspot is niet besmettelijk. Dat geldt niet voor ringworm, die in het begin soms hetzelfde uitziet en wél van dier op mens overgaat. Twijfel je, laat het dan testen.

Waarom krijgt mijn hond steeds hotspots, ook in de winter?

Omdat de oorzaak nooit weg is. In de Zweedse studie was er geen duidelijk seizoenspatroon: vocht en jeuk hebben geen agenda. Een vlooienallergie die het hele jaar doorbrandt, een oorontsteking, klitten of likken uit verveling zorgen het hele jaar voor nieuwe plekken. Een winterse hotspot betekent: terug naar de oorzaak, niet naar de kalender.