--- title: "Cushing bij je hond: veel drinken is geen diagnose" date: 2026-10-07 author: "" featured_image: "https://paddenstoelenvoorhonden.nl/wp-content/uploads/2026/10/hero-cushing-hond.jpg" categories: - name: "Gidsen" url: "/category/gidsen.md" --- # Cushing bij je hond: veel drinken is geen diagnose Je vult de waterbak opnieuw. Later op de avond staat je hond alweer bij de achterdeur, terwijl hij vroeger tot de ochtend doorsliep. Op je telefoon typ je: cushing hond. De combinatie van veel drinken en plassen past daarbij, maar ook bij andere aandoeningen. Het syndroom van Cushing ontstaat door langdurig te veel werking van corticosteroïden. Vaak maakt het lichaam te veel cortisol aan. Je dierenarts beoordeelt klachten, medicijnen en onderzoeken samen. Een hangbuik, hoge leverwaarde of losse cortisoluitslag is geen diagnose. De [AAHA-richtlijn legt het onderscheid uit](https://www.aaha.org/resources/2023-aaha-selected-endocrinopathies-of-dogs-and-cats-guidelines/canine-hypercortisolism-cushings-syndrome/). ## Cushing hond: waarom de klachten samen tellen Meer drinken, meer plassen, opvallende honger en hijgen zijn herkenbare signalen. Ook een dunnere vacht, spierverlies en een bolle buik kunnen passen. De [AAHA noemt deze combinatie](https://www.aaha.org/resources/2023-aaha-selected-endocrinopathies-of-dogs-and-cats-guidelines/categorical-approach-to-diagnosis-based-on-clinical-presentation-2/), maar geen symptoom is uitsluitend van Cushing. Je merkt thuisNotities voor het consultMeer drinken en plassenNoteer water, ongelukjes en nachtelijke uitlaatmomenten. Ook nierziekte, diabetes en medicijnen kunnen meespelen.Hijgen in een koel huisNoteer rust of inspanning en maak een kort filmpje. Pijn, spanning en andere lichamelijke problemen geven ook hijgen.Rondere buik, dunnere vachtNoteer sinds wanneer dit verandert en maak foto’s. Van buiten zie je de oorzaak niet.Je oudere hond plast binnenNoteer extra dorst en verwardheid. Cognitieve problemen kunnen naast lichamelijke ziekte bestaan.De tabel helpt je beschrijven wat je ziet; hij deelt je hond niet in een ziektegroep in. Bij meer dorst kun je ook lezen over [nierfalen hond](https://paddenstoelenvoorhonden.nl/nierfalen-hond/). Bij verdwalen of een veranderd slaapritme gaat de gids [dementie bij honden](https://paddenstoelenvoorhonden.nl/dementie-hond/) verder op die klachten in. Maak bij een aanhoudende verandering een afspraak. Wacht bij instorten, benauwdheid of ernstige zwakte niet op een drinkdagboek. En haal de waterbak niet weg om het plassen te verminderen. ## De oorzaak kan in de hypofyse, bijnier of medicijnkast zitten De hypofyse is een kleine hormoonklier bij de hersenen. Zij geeft met het hormoon ACTH de bijnieren opdracht cortisol te maken. Bij de meest voorkomende natuurlijke vorm van Cushing ontregelt een hypofysetumor die aansturing. Een bijniertumor kan ook zelf te veel cortisol produceren. Een [Utrechtse overzichtsstudie uit 2018](https://research-portal.uu.nl/en/publications/treating-canine-cushings-syndrome-current-options-and-future-pros/) beschrijft deze twee oorzaken en hun behandelingen. De plek doet ertoe: cortisolproductie remmen met een medicijn is iets anders dan de veroorzakende tumor verwijderen. Er bestaat ook een door medicijnen veroorzaakte vorm. Denk aan langdurig gebruik van corticosteroïden. Vertel daarom over alle middelen die je hond krijgt, ook oor- en oogmiddelen. Stop een voorgeschreven middel niet zelf; de dierenarts bepaalt of en hoe het aangepast moet worden. Dit neem je mee naar het consult: 1. Een lijst van medicijnen, supplementen, sterktes en gebruiksmomenten. Fotografeer de verpakkingen. 2. Wanneer dorst, plassen, hijgen, eetlust of vacht begonnen te veranderen. 3. Eerdere bloed- en urineuitslagen, plus de vraag wat er ten opzichte van toen veranderd is. 4. Je belangrijkste zorg: slapen, zindelijkheid, comfort, onderzoekskosten of iets anders. ## Een hoge cortisolwaarde bewijst Cushing niet Cortisol hoort bij een normale reactie op stress. Ziekte en stress kunnen testuitslagen verstoren. De [AAHA-richtlijn over diagnostiek](https://www.aaha.org/resources/2023-aaha-selected-endocrinopathies-of-dogs-and-cats-guidelines/diagnostic-testing-and-monitoring-2/) vraagt daarom om passende klachten en een gerichte verdenking vóór het testen. Een verhoogde ALP, een leverenzym, kan bij Cushing voorkomen. Zonder bijpassende klachten is dat volgens de AAHA geen reden om meteen het hele hormoononderzoek te starten. De gids [leverwaarden hond](https://paddenstoelenvoorhonden.nl/leverwaarden-hond/) legt uit waarom een afwijkend enzym nog niets zegt over de oorzaak. - **Gewoon bloed- en urineonderzoek:** onderzoekt andere oorzaken en begeleidende problemen. Stelt op zichzelf geen Cushing vast. - **Urineonderzoek (UCCR):** vergelijkt cortisol met creatinine. Een zeer lage verhouding maakt Cushing onwaarschijnlijk, maar milde gevallen kunnen gemist worden. Een hoge verhouding alleen bevestigt de ziekte niet. - **Lage-dosis-dexamethasonsuppressietest (LDDST):** onderzoekt de hormonale reactie met meerdere bloedmonsters. Ziekte, medicijnen en stress kunnen de interpretatie beïnvloeden. - **ACTH-stimulatietest:** wordt gebruikt in bepaalde diagnostische situaties en bij behandelcontrole. De dierenarts kiest de test bij de vraag; tests zijn niet uitwisselbaar. De [FECAVA-diagnosenotities](https://www.fecava.org/wp-content/uploads/2025/01/FECAVA-Vetoryl-GuidanceNotes_WHITE.pdf.pdf) benadrukken dat geen screening alle gevallen vindt. Blijft de verdenking hoog na een negatieve test, dan kan ander onderzoek nodig zijn. Die uitleg verfijnt vooral de grens van het urineonderzoek. [Cornell beschrijft de bloedtesten](https://www.vet.cornell.edu/animal-health-diagnostic-center/testing/testing-protocols-interpretations/canine-adrenal-and-pituitary-function-tests). Een echo of CT kan daarna helpen bepalen waar een afwijking zit. Ook beeldvorming heeft grenzen: in een [Utrechtse reportage uit april 2026](https://www.uu.nl/achtergrond/kijken-onder-de-huid) benadrukt de radioloog dat een scan niet met zekerheid de aard van de cellen laat zien. Vraag bij een voorgestelde test: wat proberen we hiermee aan te tonen of uit te sluiten, en wat doen we bij een onduidelijke uitslag? Dat maakt duidelijk waarom soms meer dan één onderzoek nodig is. ## Medicatie vraagt controles, ook als je hond opknapt Trilostane remt de productie van cortisol. Vetoryl is een merknaam. Het middel verwijdert geen hypofyse- of bijniertumor. Een specialist kan in passende gevallen ook chirurgie of bestraling bespreken; die mogelijkheden zijn niet voor iedere hond geschikt. De [AAHA beschrijft verschillende controleprotocollen](https://www.aaha.org/resources/2023-aaha-selected-endocrinopathies-of-dogs-and-cats-guidelines/therapy-2/). Je waarnemingen thuis tellen mee naast bloedonderzoek. Minder dorst is nuttige informatie, maar bewijst niet dat alles veilig is ingesteld. De [FECAVA-controlebeslisboom](https://www.fecava.org/wp-content/uploads/2025/04/FECAVA-Hypercortisolism-ACTH-Stim-Test-Flowchart-1_WHITE_AW.pdf) begint ook bij hoe de hond zich voelt. De factsheets zijn ondersteund door fabrikant Dechra. Bespreek het gekozen controleprotocol met je dierenarts; verander zelf geen dosis op grond van een schema. Leg vóór de start vast: - Wanneer de eerste controle is en welke onderzoeken daarbij horen. - Hoe toediening, eten en het tijdstip van bloedafname op elkaar aansluiten. - Wie je belt bij klachten, ook buiten openingstijden. - Welke vervolgstap geldt als je hond wel minder drinkt, maar slechter eet of zwakker wordt. De [Nederlandse Adrestan-bijsluiter voor trilostane](https://db.cbg-meb.nl/marketedauth/v117137-90vr-20072021.pdf) noemt onder meer zwakte, sloomheid, niet eten, braken en diarree als mogelijke bijwerkingen. Te sterke onderdrukking van cortisol kan ernstig zijn. Ontstaan tijdens behandeling zulke klachten, volg dan de bijsluiter: stop de behandeling en raadpleeg je dierenarts. Bij instorten of benauwdheid bel je direct de spoeddienst. ## Alleen de prijs van een doosje vragen is te weinig Er is geen vast maandbedrag dat voor elke hond klopt. Dosering, product, onderzoeken en de gekozen behandeling verschillen. Vraag een schriftelijke raming waarin medicatie én controles staan. Een goedkoper doosje maakt een behandeling zonder passende controles geen goedkopere veilige oplossing. KostenonderdeelConcrete vraag aan de praktijkDiagnoseWelke onderzoeken zijn nu nodig, en welke alleen als de eerste uitslag onduidelijk is?MedicatieWat kost het voorgeschreven gebruik voor deze hond per maand?Eerste controlesWelke afspraken en bloedtesten verwachten jullie in de eerste maanden?Vervolg en verwijzingWat verandert er als een specialist, echo, CT of operatie nodig blijkt?Wij vinden langdurig hormoonmedicatie geven zonder de diagnose en het effect voldoende te controleren onverantwoord. Dat is geen bezwaar tegen medicijnen. In een [Nederlandse tuchtzaak uit 2020](https://tuchtrecht.overheid.nl/ECLI:NL:TDIVTC:2020:10) kreeg een dierenarts een waarschuwing voor voorschrijven zonder voldoende duidelijkheid en gerichte monitoring. Die uitspraak gaat over die ene zaak, niet over iedere behandeling. Het zwakke punt van een simpel pleidooi voor méér onderzoek is de rekening. Niet iedere eigenaar kan alles betalen. Bespreek die grens vóór het plan vastligt: welke stap verandert nu een beslissing, en wat is een verantwoord alternatief? Dat gesprek hoort bij de dierenarts, niet bij een webshop. ## Paddenstoelen zijn geen behandeling voor Cushing Deze kennissite hoort bij een supplementwinkel. Juist daarom mogen we uit een verhaal over cortisol geen verkoopbelofte maken. De aangehaalde richtlijnen bieden geen grond om turkey tail, reishi of een kruidenmix als Cushing-behandeling aan te prijzen. Ons overzicht [onderzoek paddenstoelen hond](https://paddenstoelenvoorhonden.nl/wat-is-bewezen/) gaat over andere onderzochte toepassingen. Ook “natuurlijk” is geen bewijs van veilig of werkzaam. Een [ouder document van de Universiteit van Tennessee](https://vetmed.tennessee.edu/wp-content/uploads/sites/4/Treatment-Considerations.pdf) bespreekt melatonine en lignanen bij bepaalde hormoonproblemen. Dat is een behandeloverweging voor professionals, geen gecontroleerde hondenproef en geen recept om thuis Vetoryl te vervangen. Op [paddenstoelen voor honden](https://paddenstoelenvoorhonden.nl/) houden we het onderscheid tussen een supplement en behandeling zichtbaar. Neem ieder potje dat je al geeft mee naar de dierenarts; voeg bij een verdenking op Cushing niet zelf een middel toe. ## Zet de drinkbak en het schrift naast elkaar Noteer vanaf vandaag wat je bijvult en wat overblijft, met het tijdstip erbij. Schrijf ook op als meerdere dieren uit dezelfde bak drinken, water wordt gemorst of je hond elders drinkt. Dan is de hoeveelheid geen nauwkeurige individuele meting. Wacht met bellen niet op een perfecte lijst als je hond ziek is. Het eerstvolgende consult moet een concreet plan opleveren: welke oorzaak wordt onderzocht, welke uitslag verandert de behandeling en wanneer volgt controle? Als die afspraken op papier staan, weet je bij de volgende lege waterbak wat je bijhoudt en wie je belt.